Quy trình khai thác đá và những vấn đề cần lưu ý

Khi đến thăm các xưởng đá mỹ nghệ, chúng ta không ít lần trầm trồ trước bàn tay điêu nghệ của các nghệ nhân. Tuy nhiên, có một công đoạn vô cùng quan trọng mà ít được đề cập đến. Đó chính là giai đoạn khai thác đá. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu quy trình khai thác đá cơ bản và những vấn đề tồn đọng.

QUY TRÌNH KHAI THÁC ĐÁ CƠ BẢN

Trước khi tiến hành khai thác, chúng ta cần nắm rõ quy định pháp luật về khai thác khoáng sản. Nếu chúng ta đang chuẩn bị khai thác đá khối trang trí thì không được dùng phương pháp nổ mìn. Chỉ trong vài trường hợp luận chứng kinh tế kỹ thuật cho phép thì chỉ dùng dây nổ, kíp nổ. Khi khai thác đá xây dựng, ta phải tuân thủ quy phạm an toàn trong khai thác đá lộ thiên.

Sau đây, chúng tôi sẽ giới thiệu và trình bày quy trình khai thác đá căn bản là như thế nào.

GIAI ĐOẠN 1: KHAI THÁC ĐÁ TỰ NHIÊN

Ở giai đoạn này, chúng tôi sẽ chia nhỏ thành 4 bước để tiện theo dõi.

Bước đầu tiên vô cùng quan trọng chính là tìm kiếm và đánh giá mỏ đá. Đây là bước quyết định đến chất lượng của thành phẩm sau này. Ta phải tiến hành tìm kiếm mỏ đá phù hợp với màu sắc, hoa văn và yêu cầu đề ra. Để thực hiện được điều này, các nhà địa chất học phải kiểm tra mẫu đá trước. Họ sẽ khoan vào lòng đất để lấy mẫu lõi đá rồi tiến hành thẩm định chất lượng. Sau khi chất lượng đá đạt, mẫu đá sẽ được chuyển qua khâu đánh bóng. Đây là giai đoạn để xác định màu sắc, hoa văn của khối đá.

khai-thac-da-huy-hung-326

Công đoạn khai thác đá được chia thành 4 bước nhỏ.

Khi mỏ đá được đánh giá là đạt yêu cầu, bước tiếp theo là xin cấp phép được khai thác. Bước này tốn khá nhiều thời gian, có khi kéo dài nhiều năm. Trước hết, chúng ta phải liên hệ với chủ sở hữu để xin nhượng quyền và mua lại mỏ đá. Sau đó, ta phải làm rất nhiều giấy tờ xin cấp phép khai thác ở chính quyền địa phương.

Sau khi mọi giấy tờ đã ổn thỏa, ta tiến hành chuẩn bị khai thác. Đây là một quá trình khá tốn kém về mặt thời gian cũng như tiền của. Việc đầu tiên là loại bỏ vật cản như cây cối để có thể tiếp cận khối đá tốt nhất. Chúng ta cũng cần phải xây xây đường sá để tiện cho việc vận chuyển máy móc và khối đá.

Bước cuối cùng chính là tiến hành khai thác đá.

GIAI ĐOẠN 2: GIA CÔNG ĐÁ TỰ NHIÊN

Khi đã khai thác đá xong, tiếp theo sẽ là giai đoạn gia công đá tự nhiên. Đây chính là giai đoạn mà nghệ nhân tại cơ sở đá mỹ nghệ trổ tài.

Để tạo ra một bức tượng đá mỹ nghệ đẹp, giai đoạn đầu tiên chính là giai đoạn tạo phôi. Đây là giai đoạn mà thợ điêu khắc sẽ tạo hình sản phẩm ở dạng thô. Giai đoạn này bao gồm nhiều bước nhỏ khác nhau. Đầu tiên, nghệ nhân phải tìm mặt phẳng đề tạo chân đế. Sau đó, thợ điêu khắc sẽ tiến hành xác định điểm chuẩn để tạo hình. Từ đó làm tiền đề để vẽ phác thảo trên giấy rồi vẽ hoặc in trực tiếp trên tảng đá. Với các sản phẩm phức tạp, người nghệ nhân phải thực hiện giai đoạn tạo phôi trên đất sét trước. Dựa vào bản phác thảo, các nghệ nhân sẽ đục phôi để tạo hình sản phẩm.

khai-thac-da-huy-hung-1006

Để chế tác ra một bức tượng đẹp cần trải qua nhiều công đoạn khác nhau.

Tiếp đến là công đoạn hoàn thiện sản phẩm. Ở giai đoạn này, nghệ nhân tiến hành chạm hình nét, chạm trổ hoa văn, mài và đánh bóng. Trong đó, bước chạm hình nét và hoa văn là quan trọng nhất. Hai bước này phụ thuộc rất nhiều vào đôi tay các nghệ nhân. Đây cũng chính là bước tạo nên sự khác biệt giữa sản phẩm rẻ tiền và chất lượng.

Ở những sản phẩm cao cấp, người thợ đôi lúc còn phải nhuộm màu cho đá. Các phẩm nhuộm thường dùng như bã ché xanh, xi đánh giày màu nâu, màu chàm… Để tạo nên màu sắc đẹp đòi hỏi kinh nghiệm nhiều năm của người nghệ nhân.

THỰC TRẠNG KHAI THÁC ĐÁ HIỆN NAY

Nhà nước có quy định rõ trong các văn bản pháp luật về vấn đề khai thác đá. Tuy nhiên, hiện nay, ít nơi khai thác nào tuân thủ đúng và đủ những quy định ban hành. Mỗi lần thanh tra đều phát hiện sai phạm ở khắp các tỉnh thành trên đất nước.

NHỮNG VỤ VI PHẠM GẦN ĐÂY

Chỉ tính trong năm 2019, hàng loạt vụ sai phạm khi khai thác đá đã được phát hiện. Trong đó, hai vụ nổi cộm nhất phải kể đến ở Thanh Hóa và Nghệ An.

Nhận được phản ánh của người dân, chính quyền địa phương xã Hà Tân, Hà Trung (Thanh Hóa) đã tiến hành kiểm tra các doanh nghiệp khai thác đá vào đầu năm nay. Theo đó, địa phương phát hiện nhiều sai phạm ảnh hưởng đến môi trường sống dân cư. Tại các điểm khai thác, xe trọng tải ra vào liên tục. Tiếng nghiền đá, xẻ đá ầm ĩ gây ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân. Chưa kể, nhiều nơi còn khai thác không đúng thiết kế, công nhân lại không có thiết bị bảo hộ.

Quy mô sai phạm ở Nghệ An còn lớn hơn nhiều so với Thanh Hóa. Được biết, Nghệ An có tổng cộng 25 mỏ đá, trong đó có 3 mỏ chưa hoạt động. Qua quá trình thanh tra phát hiện sai phạm ở 22 mỏ, tức 100% các mỏ đang hoạt động. Điều này gióng lên hôi chuông cảnh báo về công tác quản lý khai thác đá. Đa phần các lỗi vi phạm đều nằm trong mục An toàn lao động. Cụ thể, 5/25 đơn vị vi phạm Vệ sinh an toàn lao động. 2/25 đơn vị không định kỳ kiểm tra máy móc thiết bị. Và có tổng cộng 17/25 đơn vị thực hiện không đúng quy định về an toàn lao động. Trình tự khai thác và hệ thống khai thác xác định mỏ cũng bị nhiều cơ sở vi phạm.

CÁC VỤ TAI NẠN LAO ĐỘNG THƯƠNG TÂM

Như đã trình bày ở trên, tại mỏ đá, điều kiện làm việc không được đảm bảo. Các doanh nghiệp thường không coi trọng công tác bảo đảm an toàn lao động cho nhân công. Vì thế, nhiều tai nạn thương tâm đã xảy ra.

Vào chiều ngày 10/3, tại một mỏ khai thác đá ở Cao Bằng, một tai nạn bất ngờ đã xảy ra. Khi đang làm việc, nhiều phiến đá lớn bỗng nhiên lăn xuống đè chết 2 công nhân. Thoạt nhìn, ai cũng nghĩ đó là một tai nạn thương tâm xảy ra ngẫu nhiên. Thực chất, vụ sạt lở đá này là do đơn vị khai thác đã vi phạm quy trình khai thác đá. Đơn vị này đã không khai thác từ trên xuống mà lại cắt chân, khoét hàm ếch. Vụ sạt lở đất cũng là hậu quả có thể lường trước được.

khai-thac-da-huy-hung-327

Hiện trường một vụ sạt lở đá.

Hay tai nạn gần nhất diễn ra vào ngày 29/10 tại mỏ đá Thanh Hóa. Cũng với lý do đá bất ngờ lăn xuống làm thiệt mạng một công nhân. Ngoài ra còn có rất nhiều tai nạn đau lòng xảy ra ở mỏ đá Hà Nam, Hòa Bình. Nguyên nhân các vụ tai nạn đều được kết luận là do đá lăn hay người lao động tự ngã.

Nếu nhìn kỹ, trách nhiệm phần lớn thuộc về các doanh nghiệp khai thác đá. Hơn 50% số vụ xảy ra đều là do vi phạm quy chuẩn về an toàn khai thác mỏ. Tuy nhiên, để tránh ầm ĩ, các doanh nghiệp đã dùng tiền mua chuộc gia đình nạn nhân. Vì thế, không một cuộc điều ra nghiêm túc nào được tiến hành.

TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA QUÁ TRÌNH KHAI THÁC ĐÁ

Không khó để đoán được quá trình khai thác mỏ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. Sau đây chúng tôi sẽ trình bày rõ hơn các tác hại nghiêm trọng của việc khai thác đá.

THAY ĐỔI CẢNH QUAN

Điều đầu tiên và dễ nhận thấy nhất chính là việc cảnh quan bị thay đổi nặng nề. Như đã trình bày ở trên, để tiện cho việc khai thác, rừng cây sẽ bị chặt bỏ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sinh sống của nhiều loài động vật. Thảm thực vật cũng vì thế mà bị phá hủy trầm trọng. Ngoài ra, cũng chính vì điều này mà môi trường không khí lại càng ô nhiễm hơn. Không những thế, quá trình khai thác bao gồm các hoạt động xẻ đá, nghiền đá. Về lâu về dài, hiện tượng xói mòn đất và sạt lở đều không thể tránh khỏi.

da-my-nghe-huy-hung-328

Cảnh quan môi trường bị phá hủy nghiêm trọng do khai thác đá.

Hiện nay, các chính sách của nhà nước còn nhiều hạn chế và chưa rõ ràng. Mức độ tuân thủ của các doanh nghiệp lại rất kém. Không một quy định cụ thể nào nói đến việc cải tạo môi trường sau khi khai thác. Vì thế, cảnh quan các vùng mỏ bị phá hoại nghiêm trọng. Sự đa dạng sinh học tại vùng đất cũng thay đổi vĩnh viễn. Chưa kể, tình trạng xói mòn đất sẽ dẫn đến hiện tượng lũ lụt ngày một trầm trọng. Đây là tác hại dễ nhận thấy nhất nhưng vẫn chưa có biện pháp khắc phục triệt để nào.

ẢNH HƯỞNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ KHÔNG KHÍ

Quá trình khai thác đá không tránh khỏi bụi đá bay lơ lửng trong không khí. Bụi đá bay mù mịt, phủ đầy trên từng ngọn cây, ngọn cỏ. Điều này gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe công nhân và hộ dân xung quanh.

Vì thế, để khắc phục vấn đề này, nguồn nước đã được tận dụng triệt để. Doanh nghiệp sử dụng nguồn nước ngầm và nước mặt cần thiết cho đời sống sinh hoạt của người dân. Các túi nước ngầm nông bị rút cạn ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm vùng lân cận. Việc làm này làm hạ thấp mực nước ngầm và thay đổi hướng chảy trong túi nước ngầm. Chưa kể, việc khai thác đá còn làm ô nhiễm túi nước ngầm ngay dưới mỏ. Nước kém chất lượng thấm vào đất và gây ô nhiễm đến cả nguồn nước ngầm vùng lân cận.

Sự ảnh hưởng này tác động về lâu về dài. Nguồn nước ô nhiễm thấm vào đất, lây lan khắp nơi. Không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn đến ngành nông nghiệp của các vùng đất này. Chưa kể, nguồn nước dơ bẩn chảy ra sông suối gần đó ảnh hưởng đến các loài thủy sinh.

Ngoài ra, chúng ta cũng không thể bỏ qua vấn đề ô nhiễm tiếng ồn. Hàng ngày, người công nhân và dân cư địa phương phải tập làm quen với âm thanh cường độ lớn. Những tiếng nổ, tiếng khoan, tiếng đập, cắt đá gây ám ảnh với tất cả mọi người. Đời sống sinh hoạt và tinh thần bị ảnh hưởng nặng nề. Chưa nói đến những hệ lụy về sức khỏe về sau.

TỔNG KẾT

Tựu chung, một sản phẩm đá mỹ nghệ đẹp đòi hỏi rất nhiều công sức từ những khâu khác nhau. Bên cạnh giai đoạn chế tác, công đoạn khai thác đá cũng không kém phần quan trọng. Tuy nhiên những tai nạn thương tâm cứ liên tục xảy ra. Các ảnh hưởng về môi trường ngày càng nặng nề và nghiêm trọng hơn. Để gìn giữ và phát triển nghề đá lâu dài, Nhà nước cần có những động thái rõ ràng. Chính sách đề ra cần cụ thể, công tác quản lý của chính quyền địa phương cần chặt chẽ hơn.

da-my-nghe-huy-hung-7

Công ty Huy Hùng cam kết hỗ trợ hết mình để phát triển nghề điêu khắc đá mỹ nghệ.

Có như thế, nghề chế tác đá mỹ nghệ mới có thể được duy trì và phát triển bền vững. Cơ sở đá mỹ nghệ Huy Hùng Nha Trang cam kết phối hợp cùng các cơ quan chức năng nhằm giúp nghề điêu khắc đá mỹ nghệ ngày một rực rỡ và lan rộng ra khắp thế giới.

THƯ VIỆN MẪU

KHÁCH HÀNG

TỔNG LƯỢT TRUY CẬP

  • Đang online: 0
  • Hôm nay: 6
  • Hôm qua: 25
  • Tổng lượt truy cập: 19074

Call Now